Bij een cafetariasysteem hebben we het over bronnen en doelen. Een bron is een arbeidsvoorwaarde in geld uitgedrukt, waarmee een doel wordt betaald. Er zijn geldbronnen en tijdbronnen die kunnen worden ingezet, die dus kunnen worden geruild voor één of meerdere doelen.
Tijdbronnen zijn:
- Verlofuren.
- Seniorenuren of tijd-voor-tijd-uren.
Een bron in tijd wordt meestal in een geldwaarde uitgedrukt.
Van een bron kan de waarde al bepaald zijn in de cao of de arbeidsvoorwaardenregeling.
Het is echter ook mogelijk dat een bron in een cafetariasysteem om strategische redenen een afwijkende waarde krijgt. Zie ook ‘Strategisch sturingsinstrument' in het artikel 'Wat is een cafetariasysteem en waarom?
Aan een uur kan bijvoorbeeld een minimum of een maximum waarde worden toegekend, die afwijkt van het feitelijke uurloon.
Ook zijn er cafetariasystemen, waarbij iedere werknemer, ondanks soms grote verschillen in uurloon, een gelijk aantal uren moet inleveren om een fiets te kopen.
Over het algemeen zal echter de waarde van een verlofuur gelijk zijn aan de waarde zoals deze in de cao is bepaald.
Wanneer het brutoloon per uur € 25 is en de prijs van de nieuwe fiets is € 700, dan moeten hiervoor 28 verlofuren worden ingeleverd. Uiteraard is het ook mogelijk om, afhankelijk van de voorwaarden van het reglement, een deel met verlofuren te betalen en de rest met andere bronnen. Of het geheel met brutoloon. Meestal kunnen verlofuren uit voorgaande periodes ook ingezet worden. Een bron zou ook kunnen zijn: het afzien van een parkeerplaats of van een leaseauto.
Een cafetariasysteem is per definitie een flexibel keuzesysteem dat steeds aan de omstandigheden en wensen wordt aangepast.
Het management, de OR en in het bijzonder de flexcoördinator zullen er steeds op moeten letten of er redenen zijn om de bestaande doelen uit te breiden, te wijzigen of zelfs te laten vervallen – in het geval de belastingdienst nieuwe regels stelt of een fiscaal aantrekkelijke vergoeding intrekt (zoals in 2004 het pc-privéproject), dan wel de wet wijzigt.
Zo is bijvoorbeeld in 2006 de levensloopregeling als doel aan menig keuzemenu toegevoegd. En de mogelijkheid om ziektekosten onbelast te mogen vergoeden in 2009 afgeschaft.
Het
budgetmodel is een keuzemodel, waarbij een aantal emolumenten (arbeidsvoorwaarden) in 1 bedrag is gekapitaliseerd en de medewerker zelf bepaalt, wanneer een deel van deze reservering wordt uitbetaald of aangewend voor een ander doel. We noemen dit ook wel inkomensmanagement.
